Eerdere studies hebben het onderwerp van Pukina plaatsnamen wel aangestipt, maar er zijn geen systematische bestuderingen gemaakt. De publicatie die als uitgangspunt dient voor deze studie, is de reactie van Willem Adelaar (1987: 373-5) op het artikel ‘Lenguas y pueblos altiplánicos en torno al siglo XVI’ (Talen en volken van de hoogvlakte rond de zestiende eeuw) van Alfredo Torero (1987). In deze reactie noemt Adelaar enkele typische plaatsnaamelementen die hij als afkomstig uit het Pukina beschouwt. De enkele latere studies die melding maken van Pukina toponymie beperken zich grotendeels tot ofwel het opsommen van plaatsnamen die voldoen aan de door Adelaar genoemde kenmerken (e.g. Galdos Rodríguez 2000), of de constatering dat in een bepaald gebied plaatsnamen uit deze taal voorkomen (e.g. in Kaulicke 2003: 23-4).

In dit werk streven we er in de eerste plaats naar de aanname verder te onderbouwen dat de door Adelaar geïdentificeerde plaatsnaamelementen wijzen op een herkomst in de taal Pukina. Tevens behandelen we enkele door anderen genoemde kenmerken en proberen we zelf verdere elementen te identificeren die op de aanwezigheid van het Pukina wijzen.

Hoofdstuk 2 begint met een beknopt overzicht van wat over het Pukina bekend is. Eerst behandelen we de koloniale vermeldingen zelf, omdat de daarin genoemde plaatsen en gebieden een belangrijk kader zijn voor de behandeling van de plaatsnamen. We stippen ook enkele passages aan die niet de geografie betreffen, maar wel van belang zijn voor het begrijpen van de geschiedenis van het vraagstuk. Vervolgens behandelen we de belangrijkste postkoloniale auteurs over het Pukina, waarbij enkele recente publicaties de meest geaccepteerde interpretaties weergeven. Tenslotte definiëren we de belangrijkste gebieden die Pukinatalig zijn geweest, op basis van de in dit hoofdstuk behandelde informatie.

In hoofdstuk 3 worden de methodiek en de gebruikte gegevens behandeld. Eerst gaan we in op de door Adelaar geïdentificeerde kenmerken die karakteristiek lijken te zijn voor plaatsnamen afkomstig uit het Pukina, evenals enkele door anderen genoemde kenmerken. Ook behandelen we andere mogelijk kenmerkende plaatsnaamelementen uit andere bronnen. Vervolgens bespreken we problemen met de orthografie, het uitvoeren van databasequeries, het filteren van ongewenste resultaten, en de gebruikte gegevens zelf.

In het volgende hoofdstuk worden alle resultaten van de uitgevoerde databasequeries behandeld. We presenteren de resultaten van bovengenoemde kenmerkende elementen in kaarten en bijgevoegde tabellen (in de bijlagen). In de tekst wordt verder ingegaan op aantallen, geografische verspreiding, woordstructuren en andere bijzonderheden. In een poging nieuwe elementen te identificeren, definiëren we tevens een ‘kerngebied’ met een hoge dichtheid aan Pukina toponiemen, en gaan we na of er in het geheel aan plaatsnamen in dit gebied afwijkende plaatsnamen voorkomen - dat wil zeggen, plaatsnamen die geen verklaring in een van de andere talen uit de regio hebben.

In hoofdstuk 5 kijken we naar de mogelijkheden om de behandelde resultaten te interpreteren, en willen we met name aantonen dat de geografische verspreiding van de behandelde plaatsnamen zich in grote mate beperkt tot enkele specifieke gebieden. We behandelen er kort enkele punten: het aantal gevonden plaatsnamen in een gegeven gebied, de verhouding hiervan tot de in hoofdstuk 2 gedefinieerde gebieden, en het verband tussen de plaatsen en de andere behandelde informatie in bredere zin. Op basis van dit geheel stellen we nieuwe (kern)gebieden voor die Pukina toponymie vertonen, en waarvan we vermoeden dat ze op enig moment in de geschiedenis geheel Pukinatalig zijn geweest. Tenslotte laten we aan de hand van enkele voorbeelden zien dat er verdere mogelijkheden zijn voor etymologisch onderzoek.

---